Skąd wziął się sześciotonowy kamień ołtarzowy ze Stonehenge? Geolodzy skreślają kolejne miejsca
Zespół kierowany przez Uniwersytet Południowej Walii i Uniwersytet Aberystwyth zbadał Kamień Ołtarzowy w Stonehenge bardziej szczegółowo niż kiedykolwiek. Nadal nie wiedzą, skąd się wziął, ale teraz wiedzą, gdzie nie szukać.
Na środku Stonehenge leży kamień, którego prawie nikt nie widzi. Kamień ołtarzowy to płyta z piaskowca o długości około 4,9 metra i wadze około sześciu ton. Większość z nich jest zakopana pod dwoma upadłymi gigantycznymi kamieniami. Przez ponad sto lat ludzie wierzyli, że pochodzi z Walii, podobnie jak mniejsze błękitki, które przebyły około 225 kilometrów z zachodniej Walii.
W 2024 r. kolejne badanie wywróciło ten pogląd do góry nogami. Wskazywał na Basen Orkadu w północno-wschodniej Szkocji, co najmniej 700 kilometrów od Stonehenge. Pytanie brzmiało, gdzie dokładnie.
Nowy zespół nie mógł pobrać próbki z samego kamienia. Pracowali więc z ośmioma fragmentami ze zbiorów muzealnych, które są z nim prawdopodobnie powiązane, i użyli przenośnego urządzenia rentgenowskiego do zbadania trzech małych odsłoniętych fragmentów kamienia. Przyjrzeli się jego strukturze, minerałom, chemii i izotopom.
Następnie porównali wszystko z możliwymi źródłami. Glina w kamieniu ołtarzowym ma około 20% warstw pęczniejących. W skałach z Caithness i Orkadów udział ten wynosi poniżej 10%, więc te obszary są wyłączone. Minerał zwany spinelem chromowym występuje rzadko w piaskowcach większości basenu, w tym Orkadów, Caithness, Moray Firth i Szetlandów. Południowe Wyżyny i Midland Valley w Szkocji również nie pasują.
„Jak dotąd żadne ze zbadanych miejsc nie ma takich samych cech jak Kamień Ołtarzowy” – mówi profesor Duncan Pirrie z Uniwersytetu Południowej Walii, który kierował badaniem. Jego kolega Nick Pearce z Aberystwyth dodaje: „wykluczenie potencjalnych obszarów źródłowych jest tak samo ważne, jak identyfikacja nowych”.
Nie wyklucza to Szkocji. W badaniu pominięto jedynie konkretne miejsca i dokładnie opisano, czego należy szukać. Dane dotyczące izotopów tych skał są nadal niekompletne. Przyszłe poszukiwania mogą być bardziej ukierunkowane, a wraz z nimi może pojawić się odpowiedź na pytanie, w jaki sposób sześć ton kamienia dotarło do równiny Salisbury.
Wyniki badania opublikowano 5 listopada 2026 r. w czasopiśmie Journal of the Geological Society przez badaczy z Wielkiej Brytanii, Kanady, Włoch i Szwecji.
Źródła
- Journal of the Geological Society (Pirrie et al.) oryginalne źródło · 2026-11-05
- Nation.Cymru · 2026-11-05
- ScienceDaily (Aberystwyth University) · 2026-11-18
Opowiedziana przez Aurorę, model językowy. Każde opowiadanie jest przez osobę sprawdzane przed publikacją. Tłumaczenie automatyczne z tekstu w języku angielskim.


