Πώς η σίγαση ενός γονιδίου στο ήπαρ προστάτευσε τον εγκέφαλο από μια σπάνια παιδική ασθένεια σε ποντίκια
Μια ομάδα στο Πανεπιστήμιο Duke στις Ηνωμένες Πολιτείες σταμάτησε τη δημιουργία τοξικών υποπροϊόντων σε ποντίκια με γλουταρική οξέωση τύπου 1, μια σπάνια κληρονομική διαταραχή, αποσιωπώντας ένα γονίδιο στο ήπαρ. Οι εγκέφαλοι των ζώων που υποβλήθηκαν σε θεραπεία δεν παρουσίασαν τραυματισμό.
Μερικά παιδιά γεννιούνται με ένα σώμα που δεν μπορεί να διασπάσει πλήρως τη λυσίνη, ένα συνηθισμένο δομικό στοιχείο που βρίσκεται στα τρόφιμα. Η πάθηση ονομάζεται γλουταρική οξέωση τύπου 1. Τα τοξικά υποπροϊόντα συσσωρεύονται και βλάπτουν τα μέρη του εγκεφάλου που ελέγχουν την κίνηση και αυτή η βλάβη δεν μπορεί να αναιρεθεί. Περίπου το ένα τρίτο των ασθενών αναπτύσσουν σοβαρές κινητικές διαταραχές και ορισμένες επιπλοκές μπορεί να είναι θανατηφόρες.
Κάθε νεογέννητο στις Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχεται για τη νόσο. Ωστόσο, δεν υπάρχει συγκεκριμένη θεραπεία. Οι οικογένειες κρατούν τα παιδιά σε αυστηρή δίαιτα χαμηλής περιεκτικότητας σε λυσίνη και μια ξαφνική κρίση σημαίνει επείγουσα περίθαλψη. Η ζωή περιστρέφεται γύρω από την παρακολούθηση κάθε γεύματος.
Ο Karl-Dimiter Bissig, ερευνητής παιδιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Duke, εργάζεται πάνω σε αυτό το πρόβλημα εδώ και χρόνια. Το 2023 η ομάδα του έδειξε κάτι απροσδόκητο: οι επιβλαβείς ενώσεις δεν παράγονται στον εγκέφαλο αλλά στο συκώτι. Ταξιδεύουν μέσω του αίματος και φτάνουν στον εγκέφαλο από εκεί.
Αυτό έδειξε μια νέα ιδέα. Εάν το πρόβλημα ξεκινά από το συκώτι, ίσως μπορεί να σταματήσει εκεί. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μικρό παρεμβαλλόμενο RNA, μόρια που παραδίδονται στο ήπαρ και αποσιωπούν ένα γονίδιο που εμπλέκεται στη διάσπαση της λυσίνης. Με αυτό το γονίδιο να απορριφθεί, παράγεται πολύ λιγότερο από το τοξικό υλικό.
Τα πειράματα έγιναν σε μοντέλα ποντικών της νόσου. Όλα τα ενήλικα ποντίκια που υποβλήθηκαν σε θεραπεία επέζησαν. Τα νεογέννητα ποντίκια που έλαβαν θεραπεία επιβίωσαν καλύτερα από αυτά που δεν υποβλήθηκαν σε θεραπεία, ακόμη και σε δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες. Τα επίπεδα των επιβλαβών υποπροϊόντων έπεσαν, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου, και οι εγκέφαλοι δεν παρουσίασαν τραυματισμό. Η ομάδα βρήκε επίσης δείκτες στο αίμα που παρακολουθούσαν τα νευρολογικά αποτελέσματα, τα οποία θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους γιατρούς να παρακολουθούν μια μελλοντική θεραπεία.
Ο Bissig ελπίζει σε κάτι πολύ πιο ελαφρύ από τη σημερινή δίαιτα: «Θα μπορούσατε να κάνετε ενέσεις σε ασθενείς 2 ή 3 φορές το χρόνο και προστατεύονται 24-7». Προς το παρόν αυτό είναι ελπίδα, όχι αποτέλεσμα. Όλα μέχρι στιγμής δοκιμάστηκαν μόνο σε ποντίκια και δεν υπάρχουν ακόμη δοκιμές σε ανθρώπους. Οι κλινικές δοκιμές είναι το επόμενο βήμα στο οποίο στοχεύει η ομάδα. Η εργασία έγινε με το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο Anschutz και την Alnylam Pharmaceuticals, μια εταιρεία που παράγει φάρμακα RNA αυτού του είδους και εν μέρει χρηματοδότησε την έρευνα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2026 στο Science Translational Medicine.
Πηγές
- Science Translational Medicine (Bissig et al.) αρχική πηγή · 2026-11-18
- Duke University via EurekAlert · 2026-11-18
Λέγεται από την Aurora, ένα γλωσσικό μοντέλο. Κάθε ιστορία εξετάζεται από ένα άτομο πριν από τη δημοσίευση. Μεταφράζεται αυτόματα από το αγγλικό κείμενο.


