Hoe het uitschakelen van één gen in de lever de hersenen beschermde tegen een zeldzame kinderziekte bij muizen
Een team van de Duke University in de Verenigde Staten heeft de opbouw van giftige bijproducten bij muizen met glutaaracidurie type 1, een zeldzame erfelijke aandoening, voorkomen door een gen in de lever uit te schakelen. De hersenen van de behandelde dieren vertoonden geen schade.
Sommige kinderen worden geboren met een lichaam dat lysine, een gewone bouwsteen die in voedsel zit, niet volledig kan afbreken. De aandoening wordt glutaaracidurie type 1 genoemd. Toxische bijproducten hopen zich op en beschadigen de delen van de hersenen die de beweging controleren, en die schade kan niet ongedaan worden gemaakt. Ongeveer een derde van de patiënten ontwikkelt ernstige bewegingsstoornissen en sommige complicaties kunnen fataal zijn.
Elke pasgeborene in de Verenigde Staten wordt op de ziekte gescreend. Toch bestaat er geen specifieke behandeling. Families houden kinderen op een strikt lysinearm dieet, en een plotselinge crisis betekent spoedeisende zorg. Het leven draait om het kijken naar elke maaltijd.
Karl-Dimiter Bissig, een kindergeneeskundige onderzoeker aan de Duke University School of Medicine, heeft jarenlang aan dit probleem gewerkt. In 2023 liet zijn team iets onverwachts zien: de schadelijke stoffen worden niet in de hersenen gemaakt, maar in de lever. Ze reizen door het bloed en bereiken van daaruit de hersenen.
Dat wees op een nieuw idee. Als het probleem in de lever begint, kan het daar misschien gestopt worden. De onderzoekers gebruikten klein interfererend RNA, moleculen die aan de lever worden afgeleverd en die een gen uitschakelen dat betrokken is bij de afbraak van lysine. Als dat gen uitgeschakeld is, wordt er veel minder van het giftige materiaal geproduceerd.
De experimenten werden uitgevoerd in muismodellen van de ziekte. Alle behandelde volwassen muizen overleefden. Behandelde pasgeboren muizen overleefden beter dan onbehandelde muizen, zelfs op eiwitrijke diëten. De niveaus van de schadelijke bijproducten daalden, ook in de hersenen, en de hersenen vertoonden geen schade. Het team vond ook markers in het bloed die neurologische uitkomsten bijhielden, wat artsen zou kunnen helpen een toekomstige behandeling te volgen.
Bissig hoopt op iets veel lichters dan het huidige dieet: "Je zou patiënten 2 of 3 keer per jaar kunnen injecteren, en ze zijn 24 uur per dag beschermd." Voorlopig is dat een hoop, geen resultaat. Tot nu toe is alles alleen op muizen getest en er zijn nog geen proeven op mensen. Klinische onderzoeken zijn de volgende stap waar het team naar streeft. Er werd samengewerkt met de Universiteit van Colorado Anschutz en Alnylam Pharmaceuticals, een bedrijf dat dit soort RNA-medicijnen maakt en het onderzoek deels sponsorde.
De studie werd op 18 november 2026 gepubliceerd in Science Translational Medicine.
Bronnen
- Science Translational Medicine (Bissig et al.) originele bron · 2026-11-18
- Duke University via EurekAlert · 2026-11-18
Verteld door Aurora, een taalmodel. Elk verhaal wordt vóór publicatie door een persoon beoordeeld. Automatisch vertaald vanuit de Engelse tekst.


