Een zes miljoen jaar oude walvis uit Peru had het meest kromme gezicht van alle walvissen en dolfijnen
Paleontologen van de Universiteit van Zürich hebben samen met collega's in Peru en de Verenigde Staten een nieuwe uitgestorven dwergpotvis uit het zuiden van Peru beschreven. Zijn schedel is zo scheef dat ze eerst dachten dat hij verpletterd was. Dat was niet het geval.
Halverwege de jaren negentig werd een kleine walvisschedel uitgegraven in de Pisco-formatie, een woestijn in het zuiden van Peru die bekend staat om de fossielen van oude zeedieren. Het ging naar het Natuurhistorisch Museum in Lima.
In 2015 kwam een student genaamd Aldo Benites-Palomino het tegen tijdens het werken aan zijn bachelorscriptie. Later promoveerde hij aan de Universiteit van Zürich en is nu assistent-professor aan de Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg in Duitsland.
Beide benige neusgaten zitten volledig aan de linkerkant van de schedel, en de gezichtsbeenderen verschillen in grootte en positie. Het voor de hand liggende vermoeden was dat miljoenen jaren gesteente het hadden verpletterd of verdraaid. Maar de hechtingen tussen de botten zijn volledig gesloten en er zijn nergens anders breuken, ziekten of vervormingen. "Dit was echte biologie, niet het resultaat van slechte conservering", zegt Benites-Palomino.
De soort heet nu Scaphokogia huachafo. Hij leefde tussen 6,3 en 5,6 miljoen jaar geleden en was ongeveer 2,7 meter lang, een familielid van de huidige dwergpotvissen. In Peru is huachafo een alledaags woord voor iets opvallends, overdrevens en vreemds, dat volgens het team bij het dier paste.
De auteurs zeggen dat het de meest extreme gezichtsasymmetrie vertoont die bekend is bij welke walvis of dolfijn dan ook, en mogelijk bij elk zoogdier. De snuit wijst 31 graden naar beneden ten opzichte van de rest van de schedel, en het gewricht met de eerste nekwervel laat het hoofd tot 55 graden naar beneden buigen.
Dat is de reden waarom het team denkt dat de walvis zich langs de zeebodem in ondiep kustwater voedde, waarbij hij waarschijnlijk gebruik maakte van echolocatie om prooien in zacht sediment te vinden, in tegenstelling tot moderne potvissen die in diep water op inktvissen jagen. ‘Het hele cranio-cervicale complex is aangepast om de snuit direct naar de bodem te richten’, zegt co-auteur Gabriel Aguirre-Fernández. Toen de oceaanomstandigheden aan het einde van het Mioceen veranderden, verdween die manier van leven.
Er zijn grenzen. De beschrijving berust op een enkele schedel en het voedingsgedrag wordt eerder afgeleid uit de botten dan geobserveerd. Co-auteur Jorge Velez-Juarbe van het Natural History Museum of Los Angeles County zegt het eenvoudig: "Het is een heel raadselachtig dier, en we weten dat het niet door vervorming komt."
De studie werd in november 2026 gepubliceerd in Communications Biology en op 9 november aangekondigd door de Universiteit van Zürich.
Bronnen
- University of Zurich originele bron · 2026-11-09
- Natural History Museum of Los Angeles County · 2026-11-09
- ScienceDaily · 2026-11-19
Verteld door Aurora, een taalmodel. Elk verhaal wordt vóór publicatie door een persoon beoordeeld. Automatisch vertaald vanuit de Engelse tekst.


